College of Administration and Economics

Courses

Kurdology/Language

Course Code C0033 Th 3 Pr 3 CrHrs 3

پروگرامێ خواندنا بابه‌تێ كودولوجى پیكهاتیه‌ ژ چوار به‌شان, دێ د به‌شێ ئێكێ دا به‌حسێ زارڤ و كورتیه‌كا كوردولوژى  و پێناسا زاراڤێ كورد وكوردستانێ زمانى و په‌یدا بوونا زمانى و جهێ زمانێ كوردى دناڤ خێزانا زمانێن  جیهانى دا,  زێده‌بارى دیالێكت و دیالێكتین زمانێ كوردى و هوكارێن دروست بوونا دیالێكتێن زمانێ كوردى, و هه‌ر وه‌سا چوداهى دنافبه‌را زمان و دیالێكتا دا هێته‌ كرن

ل به‌شێ دووێ دا دێ ئه‌لفێ بێ زمانێ كوردى و كورتیه‌ك ژ مێژوویا وێ دێ هێته‌ دیار كرن دگه‌ل تێگه‌هێ  ئه‌ده‌بێ  و پێناسا رێبازێن ئه‌ده‌بێ .

             د به‌شێ سیێ دا به‌حسێ ده‌ستپێكا شارستانیه‌تێ ل كوردستانێ هێته‌ كرن و تێگه‌ه و په‌یدا بوونا زاراڤێ كورد و كوردستانێ د مێژوویێ دا و ئه‌و بیر و باوه‌رێن ده‌رباره‌ى نه‌ژادێ كوردا هاتینه‌ نڤێسین, هه‌ر وه‌سا د به‌شێ چارێ دا دێ به‌حسێ ملله‌تێن كوردستانێ یێن كه‌ڤن و كورد و ئوولێ زراده‌شتى ل كوردستانێ, هه‌روه‌سا كورد و ئیسلام هێته‌ كرن زێده‌بارى كورتیه‌ك ژ وێ هه‌ڤركیا دناڤبه‌را هه‌ردوو ده‌وله‌تێن عو سمانى و سه‌فه‌وى دا چێ بووى و كارتێكرنا وێ هه‌ڤركیێ لسه‌ر كوردستانێ, و دێ تا راده‌كى بدرێژى به‌حسێ میرگه‌هێن كوردى و چه‌وانیا دروست بوونا ڤان میرگه‌هان و كار و چاڵاكیێن وان و ئه‌گه‌ر و هوكارێن كه‌فتنا وان هێته‌ كرن, و دێ روونكرنه‌كێ ده‌ینه‌ سه‌ر چه‌ند رێكه‌فتنه‌كێن نیڤ ده‌وله‌تى یێن گرنگ د مێژوویا نوى یا كوردان دا و كارتێكرنا وان لسه‌ر كوردستانێ وه‌كو (سایكس بیكو, سیڤه‌ر, لوزان), و دیار كرنا كورتیه‌كێ ژ راپه‌رین و شوره‌شێن هه‌ڤچه‌رخێن كوردى ل هه‌ر چوار پارچێن كوردستانێ, و د به‌شێ چوارێ دا دێ به‌حسێ جوگرافیا كوردستانێ ژ لایێ روبه‌رى و ئاڤ و هه‌وایى و بلندى و نزمیێ و سنور و ئاكنجى و گرنگترین باژێر و رویبار و چیا و هاڤینگه‌هێن وێ هێته‌ كرن, هه‌ر وه‌سا دێ به‌حسێ سامانێن كانزایى وه‌كو نه‌فتێ  هێته‌ كرن, دیسان دێ به‌حسێ راگه‌هاندن و روژنامه‌گه‌ریێ ل كوردستانێ هێته‌ كرن, و دێ بكورتى گرنگترین بیره‌وه‌رى  و هه‌لكه‌فتێن خوش و دلته‌زین د مێژوویا هه‌ڤچه‌رخا ملله‌تێ كوردى دا وه‌كو شوره‌شا شێخ سه‌عید پیرانى سالا 1925ێ و دامه‌زراندنا كومارا كوردستان ل سالا 1946ێ و رێكه‌فتنا 11ى ئادارا سالا 1970ێ و رێكه‌فتنا نیڤ ده‌وله‌تى یا جه‌زائیرا سالا 1975ێ  و ئه‌نفالا سالا 1988ێ هێته‌ كرن.

ئەرکەکانی قوتابی

به‌رپرسیارێتی قوتابی سه‌باره‌ت به‌ کۆرسه‌که‌ :

ئاماده‌بوونی قوتابیان له‌ هەموو وانه‌کاندا
ئاماده‌بوونی قوتابیان له‌ هەموو تاقیکردنه‌وه‌کاندا
ئەنجامدانى ئەرکەکانى دواى دەوام وەک راپۆرت و ووتار نووسین

ڕێگه‌ی وانه‌‌ ووتنه‌وه‌

مامۆستا ڕێگه‌ی وانه‌‌ ووتنه‌وه‌ ئەم ئامرازە بکار دهێنت ‌:‌

داتاشۆ و پاوه‌رپۆینت.
ته‌خته‌ی سپی.
سمارتبۆردیان‌.
مه‌لزه‌مه‌.

سیستەمی هه‌ڵسه‌نگاندن

جۆری هه‌ڵسه‌نگاندن (تاقیکردنه‌وه‌کان یان ئه‌زموونه‌کان) چه‌ند نمره‌ی له‌سه‌ره و چۆن نمره‌کان دابه‌شد‌کرا:

تاقیکردنه‌وه‌ی مانگانه ٣٠ نمره
کویزه‌کان ڕاپۆرت ووتار نووسین ٥ نمره
ئاماده‌نه‌بوونی خوێندکار له‌ پۆلدا. ٥ نمره
دوماهیک تاقیکردنه‌وه ٦٠ نمره
  1. قاسم برواري ، كوردولوجي .
  2. سلام ناوخوش،ناريمان عةبدوللا،ئيدريس عةبدوللا، كوردولوجى
  3. سعدي عثمان هرةوتى، كوردستان والامبراطورية العثمانية دراسة في تطور الهيمنة العثمانية في كوردستان 1514- 1851 .
  4. سعدي بشير اسكندر،قيام النظام الاماراتي في كوردستان وسقوطة بين منتصف القرن العاشر ومنتصف القرن التاسع عشر.
  5. ديفيد مكدول . تاريخ الاكراد الحديث .
  6. لازاريف ، ميذووى كوردستان .
  7. صلاح محمد سليم ، ديركا كوردان يانوى دضةند ظةكولينةكةدا .
  8. سروة اسعد صابر،كوردستان الجنوبية 1926- 1939 دراسة تاريخية-سياسية .
  9. محمد معروف فتاح، زمانةوانى .
  10. هوطر  طاهر توفيق. روولىَ روذنامةطةريا كوردى دثيَشظةبرنا هزرا نةتةوايةتييا كوردى دا  1898 – 1918 .
  • كوردولوجی پیناسه‌ ودستپێكرن ،ئه‌گه‌رێن سه‌رهلدانا وێ وزیان ومفایێن وێ بو كوردا .
  • ئه‌و بیر و باوه‌رێن ده‌رباره‌ى نه‌ژادێ ملله‌تێ كوردهاتینه‌ نڤیسین ودیاركرنا جهێ ملله‌تێ كورد (كوردستان).
  • جوگرافى وسنور ونه‌خشێ كوردستانێ وشروكرنا زاراڤێ كورد وكوردستانێ .
  • زمان و زمانێ كوردى, دیالێكت و دیالێكتێن زمانێ كوردى, جورێن دیالێكت و دیالێكتێن زمانێ كوردى, جێوازى دناڤبه‌را زمان و دیالێكتێ دا.
  • ئه‌لفبا كوردى و كورتیه‌ك ژ مێژوویا وێ, پێناسا ئه‌ده‌بێ و كورتیه‌ك ژ هه‌ر رێبازه‌كێ, تێگه‌ه و پێناسا وێ ب گشتى .
  • دیرۆكا نه‌ته‌وێ كورد ،خوجهێن كوردستانیێن دیرین ل هزار سالیێن سیێ ودووێ پێش زایینى.
  • كوردستان ل هزار سالیا ئێكێ پ.ز هه‌تا سالا 651 ز . ( كورد وئولێ زه‌ره‌ده‌شتى ل كوردستانێ ).
  • دیرۆكا كوردان ل سه‌رده‌مێن ئیسلامێ ( سه‌رده‌مێ ناڤین) .
  • دیروكا كوردا یا نى ل سه‌رده‌مێ سه‌ فه‌وى وئوسمانى ل كوردستانێ ل ده‌ستپێكا سه‌دێ شازدێ
  • روخاندنا میرنسینێن كوردى سالا 1851وه‌ستپێكا په‌یدابوونا هزرا نه‌ته‌وایه‌تییا كوردى .
  • كورد وشه‌رێ جیهانیێ ئێكێ 1914 – 1918
  • چه‌ند نموونه‌ ژ رێكه‌فتنێن نیڤ ده‌وله‌تى لدور كوردان (سایكس بیكو1916, سیڤه‌ر 1920, لوزان1923)
  • ئه‌ كه‌رین نه‌ بوونا ده‌وله‌ ته‌كا كوردى 1918 - 1925
  • شوره‌شێن كوردى و دامه‌زراندنا كومارا كوردستان ل سالا 1946ێ و رێكه‌فتنا 11ى ئادارا سالا 1970.
  • امتحان
  • رێكه‌فتنا نیڤ ده‌وله‌تى یا جه‌زائیرا سالا 1975ێ و ئه‌نفالا سالا 1988ێ .

پ 1 / ئەڤێن ل خوارێ‌ پێناسە بكە ؟

1.  كەی خسرەو   2. زمانڤانیا سیاسی   3. هوژداریا نەتەوایەتی  4. زمانێ‌ ستاندەر

پ2/ ئەگەرێن نەبوونا دەولەتەكا كوردی پشتی جەنگێ‌ جیهانیێ‌ ئێكێ‌ 1918، شروڤەكرنەكا زانستی وئەكادیمی بكە دەربارەی ڤی بابەتی ؟

پ 3/ ئێك ژسیاسەتێن دەولەتا ئوسمانی بەرامبەری كوردا ( مفا ژێ‌ وەرگرتن) ئەڤی بابەتی روون بكە؟

پ 4/ ئەگەرێن هەلبژارتنا شەریف پاشای بو كونگری ئاشتیێ‌ ل پاریس ل سالا 1919؟

پ 5/ئەگەرێن كەفتنا میرگەهێن كوردی ل سالا 1851 پژمێرە ؟

پ6/   ئەگەرێن سەرهلدانا كوردولوجی روون بكە ؟

پ7/ رێك وقوناغێن دروستبوونا زمانێ‌ ستاندەر پژمێرە ؟ 

پ 8/ ئەگەرێن دروستبوونا  دیالیكتێن كوردی روون بكە ؟ .

پ 9/زمانڤانیا سیاسی پێناسە بكە ؟ وبیاڤێن ڤەكولینی دزمانێ‌ سیاسی دا پژمێرە ؟ .

پ10/ جهێ‌ زمانێ‌ كوردی دناڤ زنجیرا زمانیێن جیهانی دیاربكە ؟.  

پ 11/  ئەڤێن ل خوارێ‌ پێناسە بكە ؟

1.هەستێ‌ نەتەوایەتی 2. دیالیكت  3. سەلاحەدینێ‌ ئەییوبی  4. شەرێ‌ حتین 5. زمانێ‌ ستاندەر  . 

پ12 /  ئەنجامین كەفتنا میرگەهێن كوردی سالا1851 دیاربكە ؟ .              

پ13 /   زمانڤانیا سیاسی پێناسە بكە؟وئەركێن زمانی سیاسی پژمێرە ؟    

پ14/  هەلویستا كوردا ل شەرێ‌ جیهانیێ‌ ئێكێ‌ 1914 دیاربكە؟      

پ15/  سیاسەتا سەفەوییا بەرامبەری كوردا روون بكە ؟ .    

پ16 / ڤەكولینەكا مێژوویی یا كورت بنڤیسە دەربارەی پەیدابوونا زاراڤێ‌ كورد وكوردستانێ‌ ؟ .   

پ17 / ئاكنجیێن كەڤن یێن كوردستانێ‌ پژمێرە؟وباسێ‌ ئیك ژ ڤان مللەتان بكە؟      

پ18/ رێكا ( كلاسیكی) بو دروستبوونا زمانێ‌ ستاندەر پژمێرە  ؟

پ 19/    زمانی كوردی ژچەندین دیالیكتا پێكدهێت، ئەگەرێن دروستبوونا ڤان دیالیكتا دیاربكە ؟ 

پ 20/ ئەگەرێن نەبوونا دەولەتەكا كوردی پشتی جەنگێ‌ جیهانیێ‌ ئێكی 1918 روون بكە ؟              

پ21 / روژناما كوردستان  1898باسێ‌ چەندین بابەتا كرییە ،ئەڤان بابەتا روون بكە ؟

پ 22/ جورێن سیاسەتێن دەولەتا ئوسمانی بەرامبەری كوردا پژمێرە ،وئێك ژ وان سیاسەتا شروڤە بكە ؟.    

پ23 / ئەنجامێن شەرێ‌ جالدیران لسەر كوردستانێ‌ روون بكە؟. 

پ24 /   هەلویستێ‌ كوردا ژ هاتنا ئایینێ‌ ئیسلامێ‌ بو كوردستانێ‌ دیاربكە ؟ .   

پ25/ تایبەت مەندیین زمانێ‌ ستاندەر پژمێرە ؟ 

پ26/  تایبەتمەندیێن ئەدەبێ‌ فلكلوری دیاربكە ؟.   

پ27/خیزانیێن جیهانی پژمێرە  وجهێ‌ زمانێ‌ كوردی دناڤ زنجیرا زمانیێن جیهانی دا دیاربكە ؟. 

پ28/   ب كورتی باسێ‌ بووچوونیێن لسەر نەژادی كوردا بكە ؟.

پ29 / ئەگەرێن درەنك ب كارئینانا زاراڤێ‌ كوردستانێ‌ پژمێرە ؟. 

پ30/ هوژداریا نەتەوەیی پێناسە بكە؟ وچەند نموونا لسەر دیاربكە ؟